شقاق یک بیماری شایع است که در آن لبه داخلی مقعد دچار ترک خوردگی یا چاک خوردگی کوچکی می شود و اکثر اوقات با بواسیر اشتباه گرفته می شود. این بیماری در همه سنین ممکن است رخ دهد. میزان شیوع این بیماری در زنان و مردان تقریباً به یک اندازه است اما احتمال بروز شقاق در زنان بعد از زایمان بیشتر است.

این محتوا توسط تیم درمانی کلینیک لیزر شفا و تحت نظارت پزشک متخصص جراحی کولورکتال تهیه و تأیید شده است.

بیماری شقاق چیست؟

شقاق یا فیشر، یک بریدگی، ترک یا شکاف ظریف در دیواره داخلی و حساس مقعد است. این پارگی باعث اسپاسم شدید عضلات این ناحیه شده و درد طاقت‌ فرسایی ایجاد می‌کند. بسیاری از بیماران این عارضه را با بواسیر (هموروئید) اشتباه می‌گیرند، در حالی که ماهیت این دو کاملاً متفاوت است. فیشر محدودیت سنی و جنسیتی ندارد، اما در میان بانوانی که به تازگی زایمان کرده‌اند، شیوع بیشتری دارد.

مهم‌ترین علائم شقاق که نباید نادیده بگیرید.

در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، فوراً به پزشک متخصص مراجعه کنید:

• خونریزی در ناحیه مقعد: اگر عمق ترک‌ های ایجاد شده روی دیواره مقعد زیاد باشد، منجر به خونریزی در این ناحیه می ‌شود. این خونریزی در انتهای راست روده اتفاق می ‌افتد و برای بیمار قابل مشاهده است
• خارش و سوزش در ناحیه مقعد: فرد مبتلا به شقاق در اکثر مواقع درون مقعد احساس خارش و سوزش دارد که دلیل آن برخورد مدفوع و ترشحات آن با ترک های موجود در دیواره مقعد است. البته خارش و سوزش مقعد در همه موارد نشانه ابتلا به شقاق نیست
• برآمدگی در ناحیه مقعد: اگر بیماری شقاق در طولانی مدت درمان نشود و یا تکرار شود، ممکن است منجر به بروز ضایعه‌ ای در بیرون مقعد شود اما برای تشخیص آن باید به پزشک مراجعه شود
• ترک اطراف مقعد: اگر بیماری شقاق مزمن شود احتمال مشاهده شکاف ‌ها در پوست بیرون مقعد هم وجود دارد

توجه داشته باشید که از آنجایی که این نشانه‌ها با سایر بیماری‌های نشیمنگاهی مشترک هستند، از هرگونه خود درمانی پرهیز کرده و تشخیص نهایی را به معاینه دقیق پزشک متخصص بسپارید تا از مزمن شدن شقاق شقاق جلوگیری شود.

چه عواملی باعث پارگی مقعد و ایجاد فیشر می‌شوند؟

هرگونه فشار بیش از حد به عضله مقعد می‌تواند عامل ایجاد این بریدگی باشد. شایع‌ترین دلایل عبارتند از:

1. یبوست مزمن و دفع مدفوع سفت
2. اسهال طولانی‌مدت و مکرر
3. بارداری و فشار ناشی از زایمان طبیعی
4. برقراری رابطه جنسی مقعدی
5. بیماری‌های التهابی روده (مانند کرون) و عفونت‌های مقاربتی
6. خشک کردن خشن مقعد با دستمال زبر
7. کم‌ تحرکی و نشستن‌های طولانی

جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره بیماری شقاق با شماره ۰۲۱۲۲۳۶۱۰۷۱ تماس بگیرید.

صحبت هاب دکتر داود تاجبخش درباره بیماری شقاق، علائم، راه های تشخیص و درمان آن

انواع شقاق حاد در برابر مزمن

شقاق مقعد هم می تواند از نوع حاد (تازه ایجاد شده) باشد و هم مزمن (معمولاً بیش از ۸ الی ۱۲ هفته). ظاهر شقاق حاد مثل یک زخم ساده روی مقعد است در حالیکه نوع مزمن دارای ورم و زخم عمیق تر بوده و متعاقباً درمان آن مشکل تر و در بعضی اوقات همراه با غده و بافت های اضافه درون مجرا (پاپیلای هیپرتروفی) است. درمان نوع مزمن سخت تر است. همچنین اگر این بیماری با بواسیر اشتباه گرفته شود یا تشخیص اشتباه داده شود می تواند منجر به بیماری ‌های کشف نشده ای مثل عفونت های جدی یا حتی سرطان شود.

شقاق از نوع ملتهب و برخی عفونت های مقعدی یا غده ای مانند بیماری کرون، کولین روده بزرگ، سفلیس، سل، سرطان خون، ایدز یا سرطان روده منجر به شقاق غیر معمول خارج از ناحیه ذکر شده می شوند و می توانند بدون درد و غیر قابل درمان باشند.

روش‌های درمان شقاق: از تسکین موقت تا درمان قطعی

انتخاب روش درمان شقاق (فیشر مقعدی) کاملاً به وضعیت پیشرفت بیماری (حاد یا مزمن بودن) بستگی دارد. در مراحل ابتدایی، پزشک متخصص معمولاً رویکردهای محافظه ‌کارانه را پیشنهاد می‌دهد. اما اگر بیماری مزمن شده باشد، اتلاف وقت با روش‌های خانگی تنها باعث تشدید درد و عمیق‌تر شدن زخم می‌شود. در این شرایط، مداخله پزشکی (لیزر یا جراحی) ضروری است.

۱. درمان‌های خانگی و دارویی (تسکین موقت در مراحل اولیه)

اگر شقاق شما در مرحله حاد (ابتدایی) قرار دارد و کمتر از ۳ تا ۴ هفته از شروع علائم آن می‌گذرد، ترکیبی از اصلاح سبک زندگی و داروهای موضعی می‌تواند به تسکین درد و بهبود نسبی کمک کند.

رایج‌ترین روش‌های درمان خانگی شقاق:

• حمام سیتز (نشستن در لگن آب گرم): روزی ۲ الی ۳ بار، هر بار به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در لگن آب گرم بنشینید. این کار باعث کاهش اسپاسم (گرفتگی) عضله مقعد و افزایش خون‌رسانی به ناحیه زخم می‌شود
• تغذیه پر فیبر و هیدراتاسیون: مصرف انجیر خشک خیس‌خورده، آلو، سبوس گندم و نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز برای نرم کردن مدفوع و جلوگیری از یبوست (عامل اصلی شقاق)
• درمان‌های گیاهی موضعی: استفاده از ترکیب روغن زیتون و عسل، یا ژل طبیعی آلوئه ‌ورا روی ناحیه مقعد می‌تواند به کاهش التهاب و سوزش کمک کند

پمادهای معروف و رایج برای درمان شقاق:

در کنار روش‌های خانگی، پزشک ممکن است برای کاهش درد و کمک به ترمیم زخم، پمادهای زیر را تجویز کند:

• پماد آنتی فیشر (Anti Fissure): دارای عصاره بابونه و دارمازو که خاصیت ضدالتهابی و تسکین‌دهنده دارد
• پماد ام جی (MG): به دلیل داشتن ترکیبات گیاهی (مورد)، برای رفع علائمی مثل درد، سوزش و خارش مقعد بسیار موثر است
• پماد نیتروگلیسیرین (Nitroglycerin): با گشاد کردن عروق خونی، خون‌رسانی به ناحیه زخم را افزایش داده و به ترمیم سریع‌تر آن کمک می‌کند
• پماد دیلتیازم (Diltiazem): مشابه نیتروگلیسیرین عمل کرده و با رفع اسپاسم عضله اسفنکتر، درد را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد
• پماد لیدوکائین (Lidocaine): صرفاً برای بی‌حسی موضعی و کاهش دردهای شدید هنگام دفع استفاده می‌شود

یک هشدار مهم پزشکی:

روش‌های خانگی و پمادهای ذکر شده، تنها برای شقاق حاد و اولیه کاربرد دارند. اگر بیش از یک ماه است که درگیر درد، خونریزی و سوزش مقعد هستید، شقاق شما مزمن شده است. در شقاق مزمن، پمادها صرفاً مانند یک مُسکن موقت عمل می‌کنند و ریشه بیماری را از بین نمی‌برند. در این شرایط، ادامه دادن درمان‌های خانگی تنها باعث عمیق‌تر شدن زخم و اتلاف وقت و هزینه شما می‌شود.

۲. درمان قطعی شقاق با لیزر (بهترین جایگزین جراحی سنتی)

امروزه با پیشرفت تکنولوژی، لیزر درمانی به عنوان استاندارد طلایی و یکی از روش‌های مؤثر با احتمال پایین‌تر عود شقاق شناخته می‌شود. این روش تمامی ترس‌ها و عوارض جراحی با تیغ جراحی را از بین برده است.

چرا لیزر بهترین انتخاب برای درمان شقاق است؟

• بدون درد و خونریزی: اشعه لیزر همزمان با برش، عروق خونی و پایانه‌های عصبی را ترمیم می‌کند، بنابراین بیمار حین و بعد از عمل درد و خونریزی را تجربه نخواهد کرد.
• درمان سرپایی و بدون بیهوشی: این عمل تنها در یک جلسه، زیر ۳۰ دقیقه و با بی‌حسی موضعی در کلینیک انجام می‌شود.
• بدون نیاز به بستری و پانسمان: بلافاصله پس از انجام لیزر مرخص می‌شوید و درگیر پانسمان‌های داخلی و دردناک نخواهید شد.
• بازگشت سریع به کار: دوره نقاهت لیزر بسیار کوتاه است و بیمار معمولاً پس از ۲۴ الی ۴۸ ساعت می‌تواند به روال عادی زندگی و کار خود بازگردد.
• در بسیاری از بیماران، نتایج پایدار مشاهده می‌شود: لیزر با دقت بسیار بالا بافت آسیب ‌دیده را برمی‌دارد و خطر آسیب به عضله مقعدی (اسفنکتر) و بی‌اختیاری مدفوع را برخلاف جراحی سنتی از بین می‌برد.

مزیت ‌های لیزر درمانی شقاق

• این روش یک درمان سرپایی و بدون بیهوشی است
• لیزرروش کم‌تهاجمی با ریسک پایین‌تر عوارض می ‌باشد
• انجام لیزر بدون درد و خونریزی و بدون نیاز به پانسمان می ‌باشد
• در یک جلسه و توسط پزشک متخصص در کلینیک انجام می شود
• بیمار بعد از لیزر می ‌تواند به زندگی عادی خود بازگردد و نیازی به بستری شدن ندارد
• به عنوان درمان قطعی شقاق شناخته می شود و احتمال عود مجدد بیماری بعد از آن نزدیک به صفر است

برای مشورت و معاینه توسط بهترین پزشکان بیماری های مقعدی در تهران با شماره ۰۲۱۲۲۳۶۱۰۷۲ تماس بگیرید.

مصاحبه با بیمار درباره تجربه درمان شقاق با لیزر در کلینیک لیزرشفا

لیزر درمانی شقاق چه تفاوتی با جراحی دارد؟

جراحی شقاق با لیزر بدون بیهوشی و در کمتر از نیم ساعت انجام می‌ شود و نیازی به بستری شدن، پانسمان زخم و مراقبت‌ های بعد از جراحی سنتی ندارد.

دوره نقاهت بعد از لیزر چقدر است؟

بیمار بلافاصله بعد از لیزر مرخص می ‌شود و می‌ تواند به فعالیت های روزانه خود بپردازد اما رعایت یکسری نکات مراقبتی که پزشک توصیه می‌ کند ضروری است.

نکات مهم در پیشگیری و درمان شقاق

برای پیشگیری از بروز شقاق و تسریع روند بهبودی آن، حتماً توصیه‌های مراقبتی و نکات کلیدی زیر را رعایت کنید:

1. مصرف روزانه 8 لیوان آب
2. درمان سریع اسهال یا یبوست
3. اجتناب از رابطه جنسی مقعدی
4. پرهیز از حمل و جابجایی اشیای سنگین
5. اجتناب از نشستن و ایستادن به مدت طولانی
6. رعایت بهداشت در کودکان و تعویض به موقع پوشک
7. فعالیت بدنی و ورزش های سبک حداقل 30 دقیقه در طول روز
8. اجتناب از ورزش های سنگین که فشار وارده به مقعد را افزایش می دهند مثل دوچرخه سواری و وزنه برداری
9. پرهیز از غذاهای یبوست آور مثل برنج سفید، پنیر و سایر لبنیات، شکلات، مقدار زیاد گوشت قرمز و غذاهای سرخ شده

قبل از عمل شقاق چه کارهایی باید انجام دهیم؟

بیمار باید حتما پزشک مربوطه را در جریان داروهای مصرفی خود قرار دهد و مصرف داروهای رقیق کننده خون باید چند روز قبل از جراحی متوقف شود.

مراقبت ‌های بعد از درمان شقاق

بعد از لیزر درمانی باید به نکات زیر نوجه زیادی شود:

• فعالیت و پیاده روی
• خشک کردن محل با دستمال نرم
• نشستن در آب گرم یا حمام سیتز
• عدم استفاده از شوینده ‎‌های معطر
• رعایت تغذیه و مصرف کافی غذاهای فیبردار و مایعات

صحبت های دکتر داود تاجبخش درباره مراقبت های بعد از درمان شقاق با لیزر

این محتوا توسط تیم درمانی کلینیک لیزر شفا بازبینی شده است.

سوالات متداول در مورد درمان و لیزر شقاق