شقاق یا فیشر مقعدی| علائم، دلایل و بهترین روش‌های درمان

آیا هنگام دفع مدفوع دچار درد شدید، سوزش یا حتی خونریزی می‌شوید؟ این علائم می‌توانند نشانه‌ای از شقاق مقعدی باشند. یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ناحیه مقعد که بسیاری از افراد به دلیل خجالت یا ناآگاهی آن را نادیده می‌گیرند. شقاق اگرچه در ابتدا ممکن است یک ترک کوچک به نظر برسد، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند به مشکلی مزمن و بسیار دردناک تبدیل شود. در این مقاله به طور کامل بررسی می‌کنیم که شقاق چیست، چرا ایجاد می‌شود، چه علائمی دارد و موثرترین روش‌های درمان آن کدام‌اند تا بتوانید آگاهانه و بدون نگرانی برای درمان اقدام کنید.

شقاق چیست؟

شقاق یا فیشر مقعدی (Anal Fissure) یک ترک یا زخم سطحی در دیواره داخلی مقعد است که معمولاً باعث درد، سوزش و گاهی خونریزی هنگام دفع مدفوع می‌شود.

این بیماری اغلب به دلیل یبوست مزمن، فشار زیاد هنگام دفع، یا سبک زندگی ناسالم ایجاد می‌شود.

علت شقاق چیست؟

شقاق مقعدی معمولاً در اثر ایجاد فشار بیش از حد به عضلات و پوست حساس ناحیه مقعد به وجود می‌آید. زمانی که فشار هنگام دفع مدفوع زیاد باشد، لایه داخلی مقعد دچار پارگی یا ترک می‌شود.

در ادامه مهم‌ترین علل ایجاد شقاق را بررسی می‌کنیم:

1.     یبوست مزمن (شایع‌ترین علت شقاق)

یبوست مهم‌ترین و رایج‌ترین علت ایجاد شقاق است. وقتی مدفوع سفت و خشک باشد، هنگام عبور از کانال مقعد باعث ایجاد کشیدگی و پارگی در دیواره داخلی مقعد می‌شود.

زور زدن هنگام دفع، دفع مدفوع حجیم و سفت، فاصله زیاد بین دفعات دفع، همگی احتمال ایجاد فیشر مقعدی را افزایش می‌دهند. به همین دلیل پزشکان اولین قدم درمان را اصلاح یبوست می‌دانند.

2.     اسهال مزمن

برخلاف تصور عمومی، فقط یبوست باعث شقاق نمی‌شود. اسهال طولانی‌ مدت نیز می‌تواند موجب تحریک و التهاب پوست اطراف مقعد شود و در نهایت به ایجاد ترک منجر شود.

3.     زور و فشار زیاد هنگام دفع

برخی افراد حتی بدون یبوست، هنگام دفع فشار زیادی وارد می‌کنند. این فشار باعث افزایش اسپاسم عضله اسفنکتر داخلی مقعد شده و در نتیجه ترک ایجاد می‌شود. اسپاسم عضله مقعد یکی از دلایل مزمن شدن شقاق است.

4.     بارداری و زایمان

در دوران بارداری به دلیل:

• افزایش فشار داخل شکم
• یبوست شایع دوران بارداری
• تغییرات هورمونی

احتمال ابتلا به شقاق بیشتر می‌شود. همچنین در برخی موارد بعد از زایمان طبیعی، به دلیل فشار زیاد حین زایمان، ترک مقعدی ایجاد می‌شود.

5.     سبک زندگی ناسالم

موارد زیر ریسک ابتلا به شقاق را افزایش می‌دهند:

• مصرف کم فیبر
• نوشیدن کم آب
• تحرک پایین
• نشستن طولانی مدت
• تاخیر در رفتن به دستشویی

این عوامل باعث اختلال در عملکرد طبیعی روده و افزایش فشار هنگام دفع می‌شوند.

6.     بیماری‌های زمینه‌ای

در برخی موارد نادر، شقاق می‌تواند به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد شود، از جمله:

• بیماری کرون
• بیماری‌های التهابی روده (IBD)
• عفونت‌های مقعدی
• برخی بیماری‌های مقاربتی

در صورتی که شقاق در محل غیرمعمول ایجاد شود یا به درمان‌های معمول پاسخ ندهد، بررسی تخصصی ضروری است.

علائم شقاق

علائم شقاق چیست و چطور باید مطمئن شد که به شقاق مبتلا شده ایم؟

از جمله علایم شقاق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. ضایعه گوشتی: گاه ممکن است بر اثر تکرار بیماری شقاق بیمار وجود یک ضایعه گوشتی را در اطراف مقعد حس کند
2. احساس درد: زمانی که فرد با عطسه، سرفه و به دلایل دیگر احساس درد در این ناحیه داشته باشد دچار شقاق شده است
3. ترک های پوستی: اگر فرد ببیند که ترک های پوستی عمیق یا پارگی در این ناحیه شکل گرفته هر دو مورد بیانگر بیماری شقاق است
4. سوزش و خارش در اطراف مقعد: معمولا مواقع افرادی که دچار شقاق هستند سوزش و خارش در اطراف مقعد را حس می‌کنند
5. خونریزی: اگر شقاق شدید باشد ممکن است همراه با خونریزی در این ناحیه باشد که بیانگر آسیب در انتهای راست روده می‌باشد

تشخیص بیماری شقاق

برای یافتن پاسخ سوال تشخیص شقاق چگونه انجام می‌شود، باید گفت به پزشک مراجعه کنید. اگر شامل موارد بالا هستید و به مدت طولانی از این عارضه رنج می‌برید پس شما دچار بیماری شقاق شده اید. پزشک متخصص می‌تواند با استفاده از معاینه و در بعضی مواقع آزمایش وضعیت دقیق شما را بررسی کند اما به یاد داشته باشید پیشگیری در این بیماری بسیار بهتر از درمان است. در کلینیک لیزر شفا معاینه بیماران خانم توسط پزشک متخصص خانم و معاینه بیماران آقا توسط پزشک متخصص آقا صورت می‌گیرد. پس ترس و خجالت را کنار گذاشته و همین الان برای درمان بیماری خود اقدام کنید. سلامتی شما اولویت دارد.

“جهت رزرو وقت لیزر شقاق کلیک کنید”

صحبت های دکتر داوود تاجبخش درباره بیماری شقاق و راه های درمان آن

انواع راه های درمان شقاق

• درمان خانگی
• درمان دارویی
• درمان با تزریق
• درمان با لیزر
• جراحی سنتی

درمان خانگی شقاق

درمان خانگی یکی از راه های درمان است که در موارد اولیه بیماری از آن استفاده می‌شود اما در موارد مزمن و حاد جوابگو نخواهد بود. از جمله درمان های خانگی شقاق می‌توان به استفاده از غذا های سالم مانند میوه و سبزیجات، نوشیدن مایعات زیاد، استفاده از روغن زیتون و… اشاره کرد. موارد زیر از مهم ترین درمان های خانگی هستند:

• استفاده از حمام آب گرم
• نوشیدن مایعات سالم مانند آب
• داشتن فعالیت بدنی منظم روزانه
• عدم جلوگیری از رفتن به دستشویی
• استفاده از روغن های گیاهی مانند روغن زیتون، نارگیل، ژل آلوئه ورا و … در ناحیه آسیب دیده

به یاد داشته باشید طولانی مدت در دستشویی ماندن و وارد کردن فشار به روده اصلا روش مناسبی نیست چه بسا بیشتر شما را دچار مشکل کند.

درمان دارویی شقاق

توجه داشته باشید که موارد زیر را حتما با تجویز پزشک استفاده کنید.

درمان های دارویی شقاق مقعدی در مرحله دوم و پس از درمان خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. روش های درمان دارویی شامل موارد زیر هستند:

• استفاده از قرص های گیاهی ملین
• استفاده از داروهایی مانند قرص، شربت، پودر و… که ملین هستند
• پماد زینک و وازلین برای جلوگیری از سوزش در این ناحیه مناسب است
• هنگام درد می‌توان از داروهای مسکن مانند استامینوفن ها استفاده کرد
• می‌توانید از کرم های موضعی مانند لیدوکائین برای کاهش درد استفاده کنید
• استفاده از پماد های نیتوگلیسیرین و رکتول برای بهبود سریعتر زخم و آرام شدن عضلات اطراف مقعد

درمان شقاق با تزریق بوتاکس

مرحله بعد پس از درمان خانگی و دارویی درمان شقاق با تزریق است. اگر مراحل قبلی نتایج موفقیت آمیزی به همراه نداشته باشند فرد باید از تزریق بوتاکس برای درمان استفاده نماید. در بوتاکس ماده ای به نام  بوتولینوم وجود دارد که مستقیما به این ناحیه تزریق می‌شود و باعث می‌شود تا عضلات به طور موقت فلج شوند تزریق بوتاکس کمک می‌کند تا بی حسی عضلات، کاهش درد و از بین رفتن گرفتگی در ناحیه مقعد صورت بگیرد. تزریق بوتاکس کمک می‌کند تا فرد درد را حس نکند و فشاری به روده وارد نشود و در مدت زمان کوتاهی زخم ایجاد شده بهبود یابد.

مقایسه انواع روش درمان شقاق

درمان با لیزر بهترین روش درمان شقاق

درمان با لیزر یکی از مدرن ترین روش های درمان این بیماری است و می‌توان گفت از دیگر روش ها نیز ساده تر است. از روش درمان با لیزر شقاق به عنوان روشی امن و تقریبا با کمترین عوارض یاد می‌شود. لیزر با توان پایین برای درمان شقاق مقعدی حاد و لیزر با توان بالا برای درمان شقاق مقعدی مزمن استفاده می‌شود. این روش دارای مزایایی نیز هست که در ادامه به بررسی آن می‌پردازیم.

جهت تعیین وقت برای درمان شقاق با لیزر در کلینیک لیزرشفا با شماره ۰۲۱۲۲۳۵۹۱۳۵ تماس بگیرید.

مزایای درمان با لیزر شقاق

1. عدم احساس درد قابل توجه در درمان با لیزر
2. دوره نقاهت کوتاه تر از جراحی سنتی
3. پس از جراحی با لیزر بیمار سختی های بسیار کمتری نسبت به جراحی سنتی خواهد کشید و زودتر و راحت تر می‌تواند به سرکار و فعالیت های روزمره بازگردد
4. لیزر عصب های قطع شده را ترمیم نموده و سبب کاهش درد پس از درمان می‌شود
5. کاهش چشمگیر خونریزی حین جراحی
6. به بیهوشی در بیمارستان نیازی ندارد و با یک بی حسی موضعی ساده انجام می‌شود و به صورت سرپایی انجام می‌شود
7. احتمال انتقال عفونت های بیمارستانی در روش با لیزر، صفر است اما در جراحی سنتی احتمال انتقال عفونت ها مانند هپاتیت وجود دارد
8. در دوران کرونا با توجه به شرایطی که بیماران مشکوک به کرونا و یا مبتلا شده به کرونا به بیمارستان بابت تشخیص و درمان مراجعه می‌نمایند احتمال ابتلا به بیماری را بالاتر از کلینیک تخصصی ما خواهد برد و به طرز قابل توجهی انتقال بیماری را نزدیک به صفر می‌نماید
9. اگر به طور دقیق بررسی کنید در خواهید یافت که هزینه تمام شده جراحی لیزر به مراتب کمتر از جراحی سنتی خواهد بود
10. رسیدگی و پاسخ گویی در کلینیک های خصوصی به مراتب بهتر از بیمارستان خواهدبود
11. هنگامی که لیزر به بستر زخم تابانده می‌شود سبب از بین رفتن ریشه های باقیمانده احتمالی حین عمل شقاق می‌شود
12. میزان کنترل شده ای از بافت بدن خارج می‌شود که نسبت به جراحی سنتی کمتر می‌باشد

در عکس زیر می‌توانید قیاس بین لیزر و جراحی سنتی شقاق را بسنجید:

جراحی سنتی شقاق

یکی از دیگر روش ها جراحی است. اگر شقاق مزمن باشد و با روش های قبلی درمان نشود با تشخیص و صلاحدید پزشک باید جراحی صورت بگیرد. جراحی برای درمان شقاق مقعدی دارای روش های متفاوتی می‌باشد:

• جراحی شقاق با روش فیشرکتومی
• جراحی با روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچه‌ی مقعد
• جراحی با روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی مقعد

جراحی با درد و خون ریزی می‌باشد. بیمار نیاز به بستری دارد و چند روز اول ممکن است فرد بیمار دچار درد و سوزش باشد که با داروهای مسکن این مشکل حل خواهد شد.

جراحی با روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچه‌ی مقعد

روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچه مقعد یکی از قدیمی ترین روش های درمان مقعد است. البته روش اتساع یا دیلاتاسیون دریچه مقعد با عوارض زیادی همراه است. امروزه خیلی کمتر از این روش استفاده می‌شود. اتساع با کشش دریچه عضلانی مقعد همراه است که فشار وارد شده را کاهش دهد و عضلات را شل کند.

جراحی با روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی مقعد

در جراحی با روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی مقعد یک برش در اسفنکتر ایجاد می‌شود تا فشار وارد شده کاهش پیدا کند و در طولانی مدت شکاف های ایجاد شده در مقعد بهبود پیدا می‌کنند. ایجاد برش کوچک بر عضله دایره ای مقعد یا اسفنکتر در این روش باعث کاهش اسپاسم عضله و در نهایت شل شدن عضلات می‌شود. این روش معمولا با بیهوشی یا بی حسی موضعی صورت می‌گیرد.

جراحی شقاق با روش فیشرکتومی

فیشرکتومی یکی از روش‌های جراحی درمان شقاق مقعدی است که در آن ابتدا لبه‌های زخم و پوست آسیب‌ دیده ناحیه مقعد برش داده و برداشته می‌شود. سپس برای بستن و ترمیم لبه‌های زخم از مواد مخصوص استفاده می‌گردد. در برخی موارد، برای افزایش اثربخشی درمان و کاهش اسپاسم عضلات، این روش همراه با تزریق بوتاکس به عضلات اسفنکتر داخلی مقعد انجام می‌شود. پس از انجام جراحی، رعایت دقیق مراقبت‌های پس از عمل توسط بیمار نقش مهمی در بهبود سریع‌تر و جلوگیری از عود بیماری دارد.

مصاحبه با بیمار بعد از درمان شقاق در کلینیک لیزرشفا